Zwangerschapsklachten en kwaaltjes

In de zwangerschap ontkom je er bijna niet aan, de klachten en kwaaltjes die erbij horen kunnen als erg vervelend ervaren worden.
Hieronder tref je de meest voorkomende zwangerschapsklachten en kwaaltjes:

- jeuk
- kortademigheid
- kuitkrampen
- maagzuur
- misselijkheid
- pigmentvlekken
- plassen
- seksuele gevoelens veranderen
- slecht slapen
- spataderen
- striae

Jeuk

Tijdens je zwangerschap kan je ineens erg veel last van jeuk krijgen. Meestal aan je armen, benen, borsten en buik. Soms heb je jeuk over je gehele lichaam. Het wordt veroorzaakt door stuwing in de lever, hierbij komen galzure zouten vrij die jeuken. Na je bevalling verdwijnt het meestal direct weer.

PUPPP

PUPPP is de afkorting van het Engelse "Pruritic Urticarial Papules and Plaques of Pregnancy”.  Het is de meest voorkomende vorm van jeuk tijdens de zwangerschap.
Het betreft een sterk jeukende rode huidafwijking die vrijwel altijd gepaard gaat met galbulten. PUPPP begint typisch in de laatste 3 maanden van de zwangerschap en verdwijnt na de bevalling. De jeukende galbulten ontstaan meestal eerst op de buik, maar kunnen zich uiteindelijk over de gehele huid verspreiden.
PUPPP wordt gemiddeld bij 1 op de 240 zwangeren gezien.

De oorzaak van PUPPP is onbekend. Sommige onderzoekers denken dat het een autoimmuunaandoening is, waarbij de huid van de moeder reageert op bepaalde eiwitten in de moederkoek.
PUPPP is niet gevaarlijk voor kind. Er is geen verhoogde kans op te vroeg geboren kinderen of op aangeboren afwijkingen.

Prurigo gestationes van Besnier

Deze vrij zeldzame afwijking ontstaat meestal in de 5e of 6e zwangerschapsmaand. De sterk jeukende aandoening lijkt wel op PUPPP, maar wordt gekenmerkt door vele kleine rode pukkeltjes in plaats van galbulten. De afwijkingen verdwijnen na de bevalling en de aandoening. De aandoening is niet gevaarlijk voor het kind en de behandeling is dezelfde als voor PUPPP. De kans dat deze vorm van zwangerschapsjeuk bij een volgende zwangerschap terugkomt is aanzienlijk.

Tips:
- Masseer de huid zachtjes met een mentholpoeder, mentholgel of calendula-emulsie.
- Draag katoenen kleding.
- Probeer zo weinig mogelijk te krabben.
- Afkoelen met ijskoud water brengt tijdelijke verlichting.
- Douche niet te vaak en te heet.
- Neem een bad met havermout of oosters bakpoeder.
- Bij zeer ernstige jeuk kan de huisarts lokale jeukstillende middelen voorschrijven, zoals (milde) hormooncrèmes (corticosteroïden) of sommige soorten antihistaminica (tabletten). In verband met de zwangerschap is de huisarts beperkt in de keuze van geneesmiddelen.
- Homeopathie via Mayra Brandt; 050-364 10 07

Geef het altijd bij ons aan wanneer je in extreme mate last begint te krijgen van jeuk, voornamelijk handpalmen of voetzolen. Het is dan in het belang van de zwangerschap dat de hoeveelheid galzure zouten in het bloed bepaald worden om te weten of deze effect kunnen hebben op het verloop van de verdere zwangerschap.

Kortademigheid

In de zwangerschap klagen veel vrouwen over kortademigheid. Dit wordt veroorzaakt doordat je ademcentrum gevoeliger is voor CO². Je bent dus niet werkelijk kortademig, maar je lichaam geeft eerder een prikkel af dat je zuurstof nodig hebt.
In de laatste weken van de zwangerschap, vraagt je kind en de baarmoeder zoveel ruimte dat je middenrif omhoog geduwd wordt. De ruimte voor je longen wordt dus kleiner. Hierdoor kun je echt wat kortademig worden. Niets om je zorgen over te maken, het is zeker geen teken dat er iets mis is met je hart of longen.

Tip:
Blijf normaal ademen. Adem niet te diep in of uit. Het risico bestaat dat je neigt om te gaan hyperventileren. Adem oppervlakkig en ga niet diep inhalen en uitblazen. Ga even rustig zitten, houd je handen op je buik en probeer goed vanuit je buik te ademen. Je moet je buik bij inademen naar buiten voelen bollen en bij uitademen weer terug.
Nogmaals; NIET te diep ademen.

Kuitkrampen

We horen veel zwangere over beenkrampen, vooral ’s nachts. Kuitkrampen ontstaan vaak vanaf 28 weken zwangerschap en worden erger naarmate de zwangerschap vordert.
De oorzaak van kuitkrampen is niet precies bekend. Er zijn verschillende theorieën over de oorzaak:
- De zwaarder wordende baarmoeder bemoeilijkt de bloeddoorstroming naar de benen.
- De benen hebben meer gewicht te dragen waardoor de spieren oververmoeid raken
- Gebrek aan magnesium.

Tips:
- Slaap op je linkerzij, dit is de beste houding voor de doorbloeding naar je benen.
- Zit niet met je benen over elkaar.
-Als je zit, wiebel dan met je voeten en tenen en span je kuitspieren zo nu en dan aan.
- Wandel een half uur per dag.
- Rust op tijd.
- Drink voldoende.
- Vraag je partner je onderbenen te masseren voor je naar bed gaat.
- Een warm bad kan je spieren ontspannen.
- Doe regelmatig strekoefeningen voor je kuitspieren, zeker voor je naar bed gaat.
- Magnesium/Calcium (bruis)tabletten. De tabletten helpen niet gelijk.
Blijf minimaal 14 dagen slikken voor je kunt beoordelen of het wel of niet helpt.

Krijg je ondanks bovenstaande toch kramp? Strek je kuitspier onmiddellijk. Duw je hak van je af en trek met je hand je tenen naar je toe. Dit kan pijnlijk zijn, maar zorg er wel voor dat de kramp uit je spier trekt. Als je kramp over is, laat je tenen dan langzaam weer los en breng je voet in normale stand zodat de spier zich weer ontspant. Als de kramp terugkomt, span de spier dan onmiddellijk weer aan. Als de kramp over is, wandel dan even rond je bed en pak eventueel een warme kruik om tegen je kuit te leggen om te voorkomen dat de kramp weer terugkomt.

Maagzuur

Veel zwangere vrouwen hebben last van brandend maagzuur. De klachten nemen vaak toe naarmate de zwangerschap vordert. Tot 16 weken ligt de oorzaak vooral in de verandering van de hormoonhuishouding, waardoor de druk in de slokdarm afneemt en de spier tussen maag en slokdarm de maag minder afsluit. Naarmate je langer zwanger bent, speelt de omvang van je baarmoeder een steeds grotere rol. Je kind groeit en heeft steeds meer plaats nodig. Je baarmoeder zet zich steeds sterker uit en oefent daardoor een toenemende druk uit op de maag. Het maagzuur uit je maag kan hierdoor naar boven worden gedrukt en in de slokdarm en keel terechtkomen.

De onderstaande tips kunnen je helpen brandend maagzuur te beperken.
- Verdeel je voeding in kleine porties over de dag (bij voorkeur op gezette tijden).
- Eet niet meer in de laatste drie uur voor je naar bed gaat.
- Eet niet te snel (neem de tijd voor jouw maaltijd), zit rechtop tijdens het eten en kauw goed.
- Beperk het eten van vet voedsel, scherpe kruiden, knoflook, peulvruchten, uien, koolsoorten, pepermunt, chocolade en citrusvruchten(sap).
- Let ook op het gebruik van kauwgom, omdat je hierbij veel lucht in je maag kunt krijgen.
- Drink niet te veel koffie (ook geen cafeïnevrije), thee, koolzuurhoudende dranken.
- Lauwe melk of vanillevla kan soms het zuurbranden wat verminderen.
- Zorg voor een regelmatige stoelgang en zachte ontlasting zodat je niet hard hoeft te persen.
- Zorg voor voldoende beweging. Lichaamsbeweging stimuleert ook de maag en de stoelgang.
- Probeer minder te roken of beter nog: stop helemaal met roken.
- Probeer spanningen te vermijden.
- Draag geen strakke kleding (broek, riem) die in de taille knelt.
- Maak er geen gewoonte van te snel te bukken, maar zak door de knieën. Daarmee verklein je de kans dat het maagzuur in de slokdarm komt.
- Zorg dat je tijdens het slapen het hoofd iets hoger legt door het hoofdeinde van het bed omhoog te plaatsen (10-25 cm) of door een extra kussen te gebruiken. Het maagzuur gaat dan niet zo gemakkelijk naar de slokdarm.
- Slaap op je linkerzij.
- Heb je geen baat bij bovenstaande tips, dan zou je Rennie/Gaviscon tabletten of de vloeibare vorm kunnen proberen. Maagzuurremmers werken maar een paar weken goed, dus stap gerust over op een ander soort als de werking niet naar tevredenheid is.

Misselijkheid

Zwangerschapsmisselijkheid is de meest voorkomende kwaal bij zwangere vrouwen, onderzoek laat zien dat 60% tot 80% van de zwangere vrouwen hier in enige vorm last van heeft. Dit gaat van wat onpasselijkheid tot extreme zwangerschapsmisselijkheid die de hele zwangerschap duurt.
Tijdens de eerste maanden van de zwangerschap hebben veel vrouwen in meer of mindere mate last van ochtendmisselijkheid of van misselijkheid en/of braken gedurende de hele dag. Het begint meestal bij 6 weken en is op 8 a 9 weken zwangerschap op het hoogtepunt. Daarna zak het bij veel vrouwen weer af om na de eerste 13 weken helemaal te verdwijnen. Helaas zijn er ook vrouwen die de hele zwangerschap last houden van misselijkheid.
Misselijkheid wordt veroorzaakt door het hormoon HCG. Soms worden bepaalde luchtjes opeens niet meer worden verdragen, zoals de geur van gebakken vlees of koffie. Het hoeft ook niet perse 's ochtends op te treden, dat verschilt per vrouw.

Door misselijkheid en braken is het mogelijk dat je wat afvalt. Dit is niet erg, je kind pakt wat hij/zij nodig heeft en desnoods van jou. Mocht je twijfelen of als er sprake is van ‘helemaal niets meer binnenhouden’, neem dan even contact met ons op om te overleggen.

In een later stadium van de zwangerschap kun je ook misselijk zijn. Dit komt meestal omdat je kind tegen je maag en darmen drukt/beweegt.

Tips:
- Drink en eet meteen iets bij het wakker worden, dus nog vóór het opstaan! Je partner kan ontbijt op bed brengen (zoals een kopje thee en een beschuitje), maar het is ook mogelijk 's avonds alvast wat klaar te zetten, zoals een cracker, rijstewafel of een krentenbol.
- Iets te eten naast het bed kan helpen bij ’s nachts wakker worden van de misselijkheid.
- Laat je maag niet leeg, eet regelmatig.
- Vermijd snelle veranderingen van houding en abrupte bewegingen.
- Neem zoveel mogelijk rust, zorg voor voldoende frisse lucht en ontspan op tijd.
- Drink voldoende om uitdroging te voorkomen.
- Vermijd vette, sterk gekruide, zure, zwaar op de maag liggende of gefrituurde voeding.
- Soms helpen een glas cola, bakje vanillevla, glas melk, kauwgom, gemberthee of –snoepjes, of zuigen op iets zuurs zoals een stukje augurk.
- Neem eventuele tabletten of pillen niet op een nuchtere maag in, omdat dit de misselijkheid kan verergeren.
- Poets de tanden niet meteen na overgeven. De zuren die bij overgeven in de mond komen maken het glazuur zacht. Wanneer dan de tanden worden gepoetst, kan het tandglazuur beschadigen. Beter is de mond na het overgeven te spoelen met water of een suikervrije kauwgom te nemen.
- Koop polsbandjes (Sea-Bands) tegen misselijk bij de Etos of Rima in Roden.
Wie juist op dat punt zorgt voor een goede druk, voorkomt misselijkheid of laat het sterk verminderen. Het is echter heel moeilijk voor iemand om de hele dag op dat punt te drukken. De Sea-Bands doen dat wel. De polsbandjes hebben aan de binnenkant een soort dopje zitten dat constant een soort druk geeft zonder dat niet irriteert.
- Homeopathie via Mayra Brandt; 050-364 10 07

Gebruik geen pimba ofwel kalebaskalk! Dit natuurproduct wordt in West Afrika en Suriname door zwangere vrouwen gebruikt, en is ook in Nederland te koop in blokvorm of als poeder. Het kan echter veel lood en andere gevaarlijke stoffen bevatten en dit kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Pigmentvlekken

Tijdens je zwangerschap kun je last krijgen van donkere pigmentvlekken in je gezicht. Ze verschijnen vooral op je voorhoofd, neus, wangen of nek. Dit wordt ook wel een zwangerschapsmasker of chloasma genoemd. Deze vlekken verdwijnen heel moeilijk na de zwangerschap, dus probeer ze te voorkomen. Het kan geen kwaad maar staat niet zo mooi.

Een zwangerschapsmasker ontstaat onder invloed van zwangerschapshormonen. Die zorgen ervoor dat de structuur van je huid verandert. Tijdens je zwangerschap kan je huid dan ook droger of vetter aanvoelen dan normaal. Ook de hoeveelheid pigment in je huid kan veranderen. Je tepels en tepelhof zijn misschien donkerder geworden. Of op je buik is een donkere lijn ontstaan.

Tips:
- Door met je gezicht uit de zon te blijven, voorkom je dat de vlekken groter en donkerder worden. De verkleuringen kunnen namelijk erger worden onder invloed van zonlicht. Bescherm je gezicht daarom met een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.
- In de medische wereld bestaat het vermoeden dat het ontstaan van een zwangerschapsmasker samenhangt met een gebrek aan foliumzuur. Om de kans op de pigmentvlekken iets kleiner te maken, is het dus verstandig om te zorgen dat je genoeg foliumzuur binnenkrijgt.
Foliumzuur zit in groene bladgroenten, zoals spinazie of broccoli, in citrusvruchten, peulvruchten en volkorenproducten. Als je normaal eet, krijg je per dag ongeveer 0,2 tot 0,3 mg foliumzuur binnen. Je kunt dit aanvullen met foliumzuurtabletjes. Tijdens je zwangerschap is 0,4 tot 0,6 mg de dagelijks aanbevolen hoeveelheid.

Plassen

Hier kun je in het begin en het einde van je zwangerschap last van hebben. In het begin komt het door de hormonen, aan het einde van de zwangerschap drukt de groter geworden baarmoeder op de blaas. Ook hier is niet veel aan te doen.
Let wel op; bij pijn in de onderbuik, toename van harde buiken en een branderig gevoel bij het plassen kan het zijn dat je een blaasontsteking hebt. Ga even langs je huisarts om dit te laten controleren.

Seksuele gevoelens veranderen

Tijdens de zwangerschap veranderen vaak de seksuele gevoelens. Vaak komt het op het volgende neer:
0-16 weken: over het algemeen minder zin, omdat er angst is voor beschadiging van het kind, angst dat er een miskraam ontstaat, misselijkheid en vermoeidheid.
16-32 weken: over het algemeen meer zin, omdat de geslachtsorganen beter doorbloed zijn.
Vanaf 34 weken: over het algemeen minder zin, omdat fysieke problemen om de hoek komen kijken.
Daarnaast kan het zijn dat je partner zich juist aangetrokken of juist afgestoten voelt tot je zwangere lichaam.

In de volgende situaties wordt geslachtsgemeenschap afgeraden:
- bloedverlies
- voorliggende placenta
- dreigende miskraam of vroeggeboorte -
gebroken vliezen
- tijdens de bevalling
- zolang je nog bloed verliest na de bevalling

Weet dat vrijen in de zwangerschap gewoon mag, het geeft geen risico op beschadiging van het kind of dat je er een miskraam van krijgt!
Na het vrijen kun je eventueel licht bloedverlies hebben, doordat je slijmvliezen makkelijker bloeden door verandering in je hormoonhuishouding in de zwangerschap. Dit bloedverlies is druppelsgewijs en op te vangen met inlegkruisjes. Dit mag gebeuren en is dus niet erg.

Slecht slapen

Slecht slapen kan vele oorzaken hebben: houdingsproblemen, psychische oorzaken (angst, onrust), vaak moeten plassen, kindsbewegingen, kuitkrampen etc.

Tips:
- Probeer ’s avonds een wandeling voor het slapen gaan te maken.
- Neem een beker warme melk en eventueel een warm bad/douche.
- Zorg voor voldoende kussens in bed, zodat je een prettige houding kan aannemen.
- Wanneer je angst of onrust in je hebt, is het belangrijk dat je over je gevoelens praat.

Spataderen

In de zwangerschap heb je een verhoogt risico op spataders. Ongeveer 50% van alle zwangere vrouwen krijgt er in meer of mindere mate last van.
In het begin van de zwangerschap ontstaan ze vooral door de hormonale veranderingen. Progesteron, wat is toegenomen in de zwangerschap, zorgt ervoor dat de wand van de bloedvaten slapper wordt, hierdoor gaan de aders uitzetten. Daarnaast drukt de groter wordende baarmoeder op de grote vaten in je buik waardoor de terugstroom van het bloed uit je benen naar het hart wordt bemoeilijkt. Beide factoren zorgen ervoor dat je in de zwangerschap een groter risico hebt op spataders en aambeien.

Tips:
- Aanleg is waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van spataders. Wanneer je aanleg hebt, moet je er altijd rekening mee houden dat spataders opnieuw kunnen ontstaan.
- Beweeg minstens een half uur per dag; wandelen, fietsen en zwemmen zijn goede activiteiten.
- Probeer zo min mogelijk stil te staan of stil te zitten. Beweeg wanneer je stilzit of stilstaat regelmatig je enkel door je tenen in de grond te duwen “gas te geven” en vervolgens je tenen richting je neus te trekken “gas terug te nemen”. Herhaal dit regelmatig.
- Draag elastische kousen, liefst vanaf het begin van de zwangerschap.
- Draag geen knellende kleding.
- Zit niet met je benen over elkaar.
- Bij de Rima in Roden: Paardenkastanjecapsules.  

Advies: Laat je verloskundige weten dat je spataders hebt, zij kan dan beoordelen of het nodig is dat je echte steunkousen gaat dragen.
Spataders kunnen ook op de schaamlippen voorkomen, dit kan een heel vervelend gevoel geven. Steunkousen helpen hierbij ook niet om de klachten te verminderen, elastische kousen kunnen wel helpen om te voorkomen dat je spataders op je schaamlippen krijgt. 

Striae

Striae of striemen zijn lijnvormige huidafwijkingen die ontstaan wanneer het onderhuids bindweefsel uit elkaar getrokken wordt door snelle groei van het lichaamsdeel in kwestie. Hoe jonger de huid is, hoe groter het risico. Het komt bij ongeveer 75% van de zwangeren voor en is niet ernstig. Wel leveren striae regelmatig een cosmetisch bezwaar op.
In een vroeg stadium zijn striae parallel aan elkaar lopende rode lijnen in de huid. De lijnen hebben vaak kenmerken van verzonken littekens en kunnen in lengte variëren van enkele centimeters tot wel 20 centimeter. De rode kleur die de striae in een vroeg stadium vertonen, kan soms zeer lang aanhouden. In de loop van de tijd verkleuren de meeste striae langzaam via beigekleurig naar huid- of ivoorkleurig. Dit proces kan soms jaren duren.